జ్యోతిష పదాలు

జ్యోతిష పదాలు, సులభమైన వివరణతో

ఈ సైట్‌లో వాడే పదాలు, ఒక్కొక్కటీ ఒకటి రెండు సులభమైన వాక్యాల్లో. అన్నీ నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఏదైనా పదం కొత్తగా అనిపించినప్పుడల్లా ఇక్కడికి తిరిగి రండి.

మీ జాతకం

జాతకం (జన్మ కుండలి, జాతక చక్రం): మీరు పుట్టిన క్షణంలో, పుట్టిన చోట ఆకాశం ఎలా ఉందో చూపించే పటం. జ్యోతిష్కులు దీన్ని బట్టి మీ జీవితం గురించి వివరిస్తారు. దీన్నే కుండలి లేదా జాతక చక్రం అని కూడా అంటారు.
రాశి (చంద్ర రాశి): మీరు పుట్టినప్పుడు చంద్రుడు ఉన్న రాశి. భారతదేశంలో “మీ రాశి” అంటే సాధారణంగా మీ చంద్ర రాశి అనే అర్థం.
లగ్నం (ఉదయించే రాశి): మీరు పుట్టిన క్షణంలో తూర్పున ఉదయిస్తున్న రాశి. ఇది సుమారు ప్రతి రెండు గంటలకు మారుతుంది, అందుకే దీనికి మీ పుట్టిన సమయం కావాలి. జాతకంలోని భావాలను దీని నుండే లెక్కిస్తారు.
గ్రహం (నవగ్రహాలు): భారతీయ జ్యోతిషంలోని తొమ్మిది “గ్రహాలు”: సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుజుడు, బుధుడు, గురువు, శుక్రుడు, శని, రాహువు, కేతువు.
రాహువు, కేతువు: ఆకాశంలో చంద్రుని దారి సూర్యుని దారిని దాటే రెండు బిందువులు. ఇవి నిజమైన గ్రహాలు కావు, కానీ జ్యోతిషం వీటిని గ్రహాలుగానే చూస్తుంది, ఛాయా గ్రహాలు అని పిలుస్తుంది.
రాశులు (రాశిచక్రం): ఆకాశాన్ని మేషం నుండి మీనం వరకు పన్నెండు రాశులుగా విభజిస్తారు. ఏ క్షణంలోనైనా ప్రతి గ్రహం ఏదో ఒక రాశిలో ఉంటుంది.
భావం (ఇల్లు, స్థానం): జాతకాన్ని పన్నెండు భావాలుగా విభజిస్తారు. ఒక్కో భావం జీవితంలోని ఒక్కో విషయాన్ని సూచిస్తుంది — ఉదాహరణకు డబ్బు (2వ భావం), పెళ్లి (7వ భావం), వృత్తి (10వ భావం).
నక్షత్రం (జన్మ నక్షత్రం): ఆకాశాన్ని 27 నక్షత్ర సమూహాలుగా కూడా విభజిస్తారు. మీరు పుట్టినప్పుడు చంద్రుడు ఉన్న నక్షత్రమే మీ నక్షత్రం.
పాదం (నాలుగో వంతు): ప్రతి నక్షత్రానికి నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి, వాటినే పాదాలు అంటారు. ఒక్కో పాదానికి ఒక్కో అక్షరం ఉంటుంది; చాలా కుటుంబాలు దాన్ని బిడ్డ పేరులో మొదటి అక్షరంగా వాడతాయి.
నవాంశం (D-9 చక్రం): ప్రతి రాశిని తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించి వేసే రెండో జాతక చక్రం. పెళ్లి విషయాలకు, ప్రతి గ్రహం నిజంగా ఎంత బలంగా ఉందో తెలుసుకోవడానికి దీన్ని చూస్తారు.
వర్గ చక్రాలు (విభజన చక్రాలు): ప్రతి రాశిని ఇంకా చిన్న భాగాలుగా విభజించి వేసే అదనపు చక్రాలు, D-2 నుండి D-60 వరకు. ఒక్కోదాన్ని జీవితంలోని ఒక్కో విషయానికి చూస్తారు. సూక్ష్మమైన చక్రాలకు చాలా కచ్చితమైన పుట్టిన సమయం కావాలి.

భావాలు, వాటి అధిపతులు

భావాధిపతి (భావానికి అధిపతి గ్రహం): పన్నెండు భావాల్లో ప్రతి దాన్నీ ఒక గ్రహం చూసుకుంటుంది; ఆ గ్రహాన్నే ఆ భావానికి అధిపతి అంటారు. ఆ గ్రహం ఎక్కడ ఉంది, ఎంత బలంగా ఉంది అనే దాన్ని బట్టి, జీవితంలోని ఆ విషయం ఎలా ఉందో తెలుస్తుంది.
కేంద్రం (ప్రధాన భావాలు): 1, 4, 7, 10వ భావాలు. ఇవి జాతకంలో అత్యంత బలమైన భావాలు; చాలా యోగాలకు వీటిలో ఏదో ఒకదానిలో గ్రహం ఉండాలి.
త్రికోణం (అదృష్ట భావాలు): 1, 5, 9వ భావాలు. వీటిని అదృష్టానికి, శుభానికి సంబంధించిన భావాలుగా చూస్తారు.
దుఃస్థానం (కష్టమైన భావాలు): 6, 8, 12వ భావాలు. ఇవి అనారోగ్యం, అకస్మాత్తు మార్పులు, నష్టాలతో ముడిపడి ఉంటాయి; అందుకే వీటికి అధిపతులైన గ్రహాలను, వీటిలో ఉన్న గ్రహాలను మరింత జాగ్రత్తగా చదువుతారు.
కారకుడు (సూచించే గ్రహం): ఒక విషయాన్ని సహజంగా సూచించే గ్రహం: ఉదాహరణకు పెళ్లికి శుక్రుడు, పిల్లలకు గురువు, తండ్రికి సూర్యుడు.
దృష్టి (గ్రహం చూపు): ఒక గ్రహం, తాను ఉన్న చోటు నుండి కొన్ని భావాలను “చూస్తుంది”. ప్రతి గ్రహం తన నుండి 7వ భావాన్ని చూస్తుంది; కుజుడు, గురువు, శని మరికొన్ని భావాలను కూడా చూస్తారు.

గ్రహ దశలు, గ్రహాల కదలికలు

దశ (గ్రహ కాలం): మీ జీవితాన్ని కొన్ని కాలాలుగా విభజిస్తారు; ఒక్కో కాలాన్ని ఒక్కో గ్రహం పాలిస్తుంది. సంప్రదాయం ఒక్కో కాలాన్ని దాని గ్రహాన్ని బట్టి వివరిస్తుంది.
మహాదశ, అంతర్దశ: మహాదశ అంటే ఒక గ్రహం నడిపే ప్రధాన కాలం; ఇది 6 నుండి 20 సంవత్సరాల వరకు ఉంటుంది. ప్రతి మహాదశను చిన్న ఉప కాలాలుగా విభజిస్తారు, వాటినే అంతర్దశలు అంటారు.
గోచారం (గ్రహ సంచారం): ఈ రోజు గ్రహాలు ఎక్కడ సంచరిస్తున్నాయో, మీ జాతకంలో అవి ఉన్న చోటుతో పోల్చి చూడటం.
ఏలినాటి శని (సాడే సాతి): మీ చంద్ర రాశికి ముందు రాశి, మీ చంద్ర రాశి, దాని తర్వాతి రాశి — ఈ మూడింటి గుండా శని ప్రయాణించే ఏడున్నర సంవత్సరాలు. దీన్ని కష్టపడి పాఠాలు నేర్చుకునే కాలంగా చెబుతారు.
అర్ధాష్టమ శని, అష్టమ శని (ఢైయా): మీ చంద్ర రాశి నుండి 4వ రాశిలో (అర్ధాష్టమ శని) లేదా 8వ రాశిలో (అష్టమ శని) శని ఉండే రెండున్నర సంవత్సరాలు.
వక్రగతి (వెనక్కి నడక): భూమి నుండి చూస్తే, అప్పుడప్పుడు ఒక గ్రహం ఆకాశంలో వెనక్కి కదులుతున్నట్టు కనిపిస్తుంది. అలాంటి గ్రహాన్ని వక్ర గ్రహం అంటారు, దాన్ని R అని గుర్తిస్తారు. రాహువు, కేతువు ఎప్పుడూ ఇలాగే కదులుతాయి.
వర్షఫలం (సంవత్సర జాతకం): ఆ ఏడాది మీ పుట్టినరోజు క్షణానికి వేసిన జాతకం నుండి, మీ జీవితంలోని ఒక సంవత్సరానికి చెప్పే వివరణ.

యోగాలు, దోషాలు, బలం

యోగం (జాతకంలో): పాత గ్రంథాలు బలంగా భావించే గ్రహాల ప్రత్యేక కలయిక. ఉదాహరణకు రాజయోగం (హోదా పెరగడం), ధనయోగం (సంపద).
దోషం: పాత గ్రంథాలు ఇబ్బందిగా చూసే గ్రహ కలయిక, ఉదాహరణకు కుజ దోషం లేదా కాలసర్ప దోషం. ఆ గ్రంథాలే వాటికి పరిహారాలు కూడా చెబుతాయి.
కుజ దోషం (మాంగ్లిక్): జాతకంలో కొన్ని ప్రత్యేక భావాల్లో కుజుడు ఉంటే వచ్చే దోషం. పెళ్లికి ముందు చాలా కుటుంబాలు దీన్ని చూస్తాయి. ఈ దోషాన్ని రద్దు చేసే అనేక మినహాయింపులను కూడా గ్రంథాలు చెబుతాయి.
కాలసర్ప దోషం: ఏడు గ్రహాలూ రాహు-కేతువులను కలిపే గీతకు ఒకే వైపున ఉంటే వచ్చే దోషం.
ఉచ్చం, స్వరాశి, నీచం: ఒక గ్రహం అత్యంత బలంగా ఉండే రాశి దాని “ఉచ్చ” రాశి; సొంత ఇంట్లో ఉన్నట్టు ఉండే రాశి దాని “స్వరాశి”; అత్యంత బలహీనంగా ఉండే రాశి దాని “నీచ” రాశి.
శుభ గ్రహాలు, పాప గ్రహాలు: సంప్రదాయం కొన్ని గ్రహాలను ఎక్కువగా సౌమ్యమైనవిగా (గురువు, శుక్రుడు, సాధారణంగా చంద్రుడు, బుధుడు కూడా), మరికొన్నిటిని ఎక్కువగా కఠినమైనవిగా (శని, కుజుడు, సూర్యుడు, రాహువు, కేతువు) చూస్తుంది.
అష్టకవర్గం (మద్దతు పాయింట్లు): మీ జాతకంలో ఒక్కో రాశికి ఎంత మద్దతు ఉందో చెప్పే లెక్క — ఒక్కో గ్రహం నుండి 0 నుండి 8 పాయింట్లు. పాయింట్లు ఎక్కువైతే జీవితంలోని ఆ విషయానికి మద్దతు ఎక్కువ. సగటు రాశికి సుమారు 28 పాయింట్లు ఉంటాయి.
ఉపాయం (పరిహారం): ఒక ఇబ్బందిని తగ్గించడానికి సంప్రదాయం సూచించే చిన్న పని — ఉదాహరణకు ఎవరికైనా అన్నం పెట్టడం, ఏదైనా దానం చేయడం, లేదా ప్రార్థన చేయడం.
అయనాంశం: పాశ్చాత్య రాశిచక్రానికి, భారతీయ రాశిచక్రానికి మధ్య ఉన్న తేడా; ఈ రోజుల్లో ఇది సుమారు 24 డిగ్రీలు. ఈ సైట్ లాహిరి అయనాంశాన్ని వాడుతుంది — చాలా భారతీయ పంచాంగాలు వాడేది ఇదే.

హిందూ క్యాలెండర్ (పంచాంగం)

పంచాంగం: ఒక రోజుకు, ఒక ఊరికి సంబంధించిన హిందూ క్యాలెండర్. దీని ఐదు భాగాలు: తిథి, నక్షత్రం, యోగం, కరణం, వారం.
తిథి (చంద్రుని లెక్కలో తేదీ): చంద్రుని ప్రకారం లెక్కించే తేదీ; సూర్యుడి నుండి చంద్రుడు ఎంత దూరంలో ఉన్నాడనే దాన్ని బట్టి వస్తుంది. ఒక చాంద్రమాన నెలలో 30 తిథులు ఉంటాయి: శుక్ల పక్షంలో 15, కృష్ణ పక్షంలో 15.
కరణం: తిథిలో సగ భాగం. ఇవి 11 రకాలు; వాటిలో ఒకటైన విష్టి (భద్ర)ని శుభ కార్యాలకు వదిలేస్తారు.
యోగం (పంచాంగంలో): పంచాంగంలోని 27 యోగాల్లో ఒకటి; సూర్యుడు, చంద్రుడు ఇద్దరి స్థానాలను కలిపి దీన్ని లెక్కిస్తారు. ఒక్కో యోగం సుమారు ఒక రోజు ఉంటుంది. ఇది జాతకంలోని యోగం లాంటిది కాదు.
రాహు కాలం: కొత్త పని మొదలుపెట్టడానికి సంప్రదాయం వదిలేసే, ప్రతి రోజూ ఉండే సుమారు గంటన్నర సమయం. అది ఎప్పుడు వస్తుందనేది వారాన్ని బట్టి, ఊరిని బట్టి మారుతుంది.
ముహూర్తం: పెళ్లి, ప్రయాణం, కొత్త ఇంటికి మారడం లాంటి ముఖ్యమైన పని మొదలుపెట్టడానికి ఎంచుకునే మంచి సమయం.
చౌఘడియా: పగలును, రాత్రిని ఒక్కోదాన్ని ఎనిమిది భాగాలుగా విభజిస్తారు; ఒక్కో భాగానికి మంచిది, సాధారణం లేదా బాగోలేదు అనే గుర్తు ఉంటుంది.

పొంతన, ఇతర పద్ధతులు

గుణ మిలన్ (అష్టకూటం): పెళ్లి పొంతనలో 36 పాయింట్లకు వచ్చే స్కోరు; ఇది ఎనిమిది అంశాల్లో పొంతనను బట్టి వస్తుంది. సంప్రదాయంగా 18 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వస్తే సరిపోతుందని భావిస్తారు.
పొరుత్తం: రెండు జాతకాలను పోల్చే దక్షిణ భారత (తమిళ) పద్ధతి; ఇందులో స్కోరుకు బదులు పది పరిశీలనలు ఉంటాయి.
లాల్ కితాబ్: గత శతాబ్దానికి చెందిన ఒక ఉత్తర భారత జ్యోతిష గ్రంథం. దీనికి సొంత నియమాలు ఉంటాయి; ఇది సులభమైన, చౌకైన ఉపాయాలు చెబుతుంది.
కేపీ (కృష్ణమూర్తి పద్ధతి): నిర్దిష్టమైన ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పడానికి ఆకాశాన్ని 249 చిన్న భాగాలుగా విభజించే కచ్చితమైన పద్ధతి. దీనికి కచ్చితమైన పుట్టిన సమయం కావాలి.